آزمون تاب‌آوری کشور میان تشنگی مفرط و خطر سیلاب
در شرایطی که بخش‌های وسیعی از کشور با تنش آبی و خشکسالی دست‌وپنجه نرم می‌کند، صحبت های اخیر وزیر نیرو تأمل برانگیزاست. عباس علی‌آبادی با بیان احتمال وقوع بارش‌های سنگین و تأکید بر لزوم آماده‌باش کامل، صراحتاً از بارندگی‌های پرحجم حتی با احتمال خسارت استقبال کرده؛ موضعی که نشان از شدت بحران خشکسالی و ضرورت مهار هوشمندانه روان آب‌ها دارد.
تشنگی سرزمین و امید به آسمان
وزیر نیرو، با اشاره به پیش‌بینی‌ها پیرامون احتمال وقوع پدیده‌های جوی خاص، گفت: «احتمالا ممکن است بارش‌های سهمگین داشته باشیم. خدا کند که داشته باشیم. من طرفدار این هستم که باشد، ولو اینکه ممکن است آسیب بخوریم ولی کشور امروز تشنه و نیازمند آب است.»
این مطلب، بیش از هر چیز بیانگر موقعیت اضطراری ذخایر سطحی و زیرزمینی کشور است. یک کارشناس حوزه آب می گوید: کاهش نزولات جوی در فصول گذشته و افت محسوس حجم مخازن سدها، مدیران ارشد آب را بر آن داشته تا از هرگونه بارندگی شدید به مثابه فرصتی برای تغذیه حوضه‌های آبریز استقبال کنند.
مرز باریک میان «فرصت آبگیری» و «بحران سیل»
اما روی دیگر بارش‌های سهمگین، خطر بالقوه سیلاب‌های مخرب، گل‌ولای و آسیب به زیرساخت‌هاست. به گفته رسول محمدی، کارشناسان حوزه آب و محیط‌زیست همواره تأکید می‌کنند، بارش‌های رگباری و پرشدت، به دلیل تغییر کاربری اراضی، از بین رفتن پوشش گیاهی و عدم اجرای کامل طرح‌های آبخیزداری، کمتر فرصت نفوذ به سفره‌های زیرزمینی را پیدا می‌کنند و به سرعت تبدیل به جریان‌های طغیانی می‌شوند.
هشدار غافلگیری؛ دستگاه‌ها چقدر آماده‌اند
تأکید وزیر نیرو مبنی بر اینکه «نباید غافلگیر شویم»، هشداری مستقیم به تمامی دستگاه‌های مسئول از جمله مدیریت بحران، وزارت جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی و شهرداری‌هاست. محمدی معتقد است، لایروبی مسیل‌ها و دهانه پل‌ها، تخلیه رسوبات پایاب‌ها، بررسی استحکام سدها و فعال‌سازی سامانه‌های هشدار سریع هواشناسی، گام‌های اولیه‌ای هستند که نشان می‌دهند یک سیستم تا چه اندازه برای مهار بحران آماده است.
وی افزود، استقبال از این بارش‌ها تنها زمانی ارزش افزوده واقعی دارد که شبکه سدها، کانال‌های انتقال و بندهای آبخیزداری از پیش برای هدایت، تصفیه و مهار این حجم از آب مهیا شده باشند.
در یک نگاه کلی، کشور ما بدون شک نیازمند هر قطره آب است؛ اما تدبیر در مدیریت منابع ایجاب می‌کند که این نیاز مبرم به بهای تخریب زیرساخت‌ها و داغدار شدن شهروندان تمام نشود. پیام وزیر نیرو مشخص است: باران باید ببارد و وظیفه حاکمیت، تبدیل «بارش سهمگین» از یک تهدید ویرانگر به یک ذخیره حیاتی است؛ امری که آزمونی بزرگ برای کارآمدی ستادهای مدیریت بحران در سراسر کشور خواهد بود.
